ooa-logo1-2 noloc-2

Behandelingsonderzoek ('Action Research')

Kent jouw oranisatie belemmerende patronen, collectief gedrag en fenomenen die leerontwikkeling in de weg staan?

Het handelingsonderzoek (of exemplarisch handelingsonderzoek) is een praktijk wetenschappelijk onderzoek dat uitermate geschikt is voor het blootleggen en in beweging brengen van belemmerende patronen, collectief gedrag en fenomenen in de organisatiecultuur die leerontwikkeling in de weg staan. Organisatiegedrag dat zich in verschillende situaties toont en dat - vaak na meerdere pogingen via liniaire weg - lastig om te buigen blijkt.

Het gaat om fenomenen die binnen de organisatie meestal wel door iedereen worden herkend; en waarover in de wandelgangen wordt gesproken; waar iedereen zich op een eigen manier in positioneert en ook aan de instandhouding ervan bijdraagt; maar die nooit eerder zijn geproblematiseerd doordat gemeenschappelijke taal ontbreekt.

Is al het meten weten?
Bij gangbare vormen van kwantitatief onderzoek wordt gestreefd naar zogenaamd objectieve analyses, waarbij alle subjectieve aspecten zoveel mogelijk buiten beschouwing worden gelaten (de heersende beelden, gevoelswaarde en intuïtie). Door een ‘waarheidstrechter’ toe te passen bij het verkrijgen van informatie wordt die subjectiviteit weggefilterd. Bij dergelijke vormen van kwantitatief onderzoek die in organisaties worden toegepast (zoals bijv. het medewerkers tevredenheids onderzoek) worden mensen in organisaties gereduceerd tot respondenten van een gestandaardiseerde vragenlijst. De metingen die via die weg worden verkregen verliezen de alledaagse gezichten van de levende organisatie werkelijkheid. Met de opbrengst van zo’n enquete blijft het vervolgens gissen ‘waar het hem nou precies in zit’.

Het levende heden.
Handelingsonderzoek is een vorm van kwalitatief onderzoek dat zich kenmerkt als een ‘kritisch reflexieve breedbeeldwetenschap’ (Coyan Tromp 2004). Dit type onderzoek wil juist gebruik maken van de menselijke subjectiviteit (vandaar ‘breedbeeld’) – de verschillende waarheden van de medewerkers – om via die weg informatie te verzamelen en thema’s te ontdekken die verbonden zijn met het te onderzoeken fenomeen (de themafase). In breder verband worden deze thema’s nader onderzocht en onderling getoetst op geldigheid (de kristallisatiefase). Tenslotte wordt getracht het ‘exemplarische’ te ontdekken, dat ten grondslag ligt aan het ontstaan van het onderzochte fenomeen. Als de kern daarvan wordt blootgelegd, kunnen passende interventies worden afgesproken en uitgeprobeerd die het fenomeen herkenbaar en hanteerbaar kunnen maken (de exemplarische fase). Het gevolg is dat onder omstandigheden waarin het fenomeen zich normaal gesproken toont, het in een vroegtijdig stadium herkend wordt waardoor verandering mogelijk wordt. Doordat er een gemeenschappelijke taal en bewustzijn is ontstaan, wordt een generaliserende leerbeweging binnen de totale organisatie mogelijk.

Handelingsonderzoek

quote