ooa-logo1-2 noloc-2

Harmonie door confrontatie

Een vergelijking van verschillenden waarheden met behulp van liefdevolle confrontatie en dialoogondersteuning

Veel mensen hebben een hekel aan conflicten en vinden het lastig om ermee om te gaan. De manier waarop we omgaan met conflicten is voor een belangrijk deel afhankelijk van de mate waarin we ons laten leiden door twee basismotieven die aan dat handelen ten grondslag liggen:

  • De mate waarin we zorg hebben voor de relatie met de ander (erbij willen horen)
  • De mate waarin we opkomen voor onze eigen behoeften en belangen (behoefte aan autonomie en onafhankelijkheid)

Overigens betekent conflict letterlijk ‘botsing, strijd’ en kan een conflict worden omschreven als een situatie waarbij sprake is van verschillende meningen of belangen die op het eerste gezicht onverenigbaar lijken. Een conflict kan zich voordoen tussen twee personen (partijen, landen) of binnen een team. Hoe we op persoonlijk niveau kijken naar conflicten heeft vaak te maken met negatieve associaties die we hebben ten aanzien van conflicten. Veelal zijn deze negatieve associaties letterlijk en figuurlijk ‘ingegeven’ door normen en overtuigingen die - hoe goed bedoeld ook - van jongs af aan ‘van buiten naar binnen’ op ons zijn overgedragen en ons zijn aangeleerd. Ook (negatieve) ervaringen met conflicten hebben invloed op hoe we kijken naar conflicten.

Vanuit een op zichzelf positieve intentie kunnen er allerlei redenen zijn om een eventueel conflict te ontlopen of toe te dekken (op voorhand toegeven aan de ander), zoals dat het niet goed is om ruzie te maken, dat we een ander niet willen kwetsen of dat we bang zijn om de relatie met de ander(en) kwijt te raken, zonder daarbij te beseffen dat we dan wel de relatie met onszelf dreigen los te laten.

Ook een denken in schaarste (dat we een conflict alleen maar kunnen winnen of verliezen) kan een reden zijn om een conflict op voorhand al uit de weg te gaan of juist het conflict wel aan te gaan, maar dan met als insteek het eigen gelijk te forceren.

In theorie zijn er vier manieren of stijlen waarop we met een conflict om kunnen gaan: toedekken, ontlopen, forceren en confronteren.

Toedekken, meegaan
Hoewel het goed is om oog te hebben voor de belangen van anderen en zich daarop te richten, kan het zijn dat de behoefte om erbij te horen en de angst om afgewezen of verlaten te worden zo groot zijn dat het ten koste gaat van ons zelf en onze eigen behoeften en verlangens.

Ontlopen, ontkennen
Kenmerkend voor deze stijl is dat we geen of weinig zorg hebben voor de behoeften/belangen van anderen maar dat we ook niet voor onszelf opkomen. Het kan zijn dat we niet weten wat we willen of dat we dat gemakshalve maar ‘vergeten’ uit angst voor confrontaties. Alle energie (voor zover aanwezig) wordt dan gericht op het voorkomen van een botsing. Het kan zijn dat we aandacht van anderen willen voorkomen of dat we moeite hebben met het nemen van beslissingen of het uitoefenen van bepaalde macht of invloed.

Forceren
Het conflict wordt gezien als winnen of verliezen, ‘jij of ik’. Belangen worden als strijdig en elkaar uitsluitend ervaren (schaarste in plaats van overvloed). Het in stand houden van een relatie is ondergeschikt. Openlijke methoden kunnen zijn: het inzetten van machtsmiddelen, dreigen met sancties. Meer bedekt kan het zich uiten in vormen van emotionele chantage, het oproepen van schuldgevoel, manipuleren.
Forceren kan constructief zijn (vormen van ‘fair play’) maar kan ook destructieve vormen aannemen. Mensen die durven forceren voelen zich op de een of andere manier onafhankelijk en autonoom en weten wat ze willen. Het kan ook zijn dat ze (leidinggevende bijvoorbeeld) zeer loyaal zijn aan wat de organisatie wil en vanuit een soort machtspositie opereren.

Confronteren

Dit is wat we vaak lastig vinden. Toch is dit de enige manier om een (potentieel) conflict om te buigen tot groei en te transformeren tot een persoonlijk leer- en ontwikkelmoment. Letterlijk betekent confronteren ‘tegenover elkaar stellen, vergelijken’.
2

Confronteren is dus feitelijk het tegenover elkaar stellen, vergelijken van verschillende waarheden. Confronteren is een aanpak waarbij zowel oog is voor de eigen belangen als voor die van de ander. Het vraagt zowel de moed om jezelf uit te spreken en voor jezelf te gaan staan als de moed om werkelijk te luisteren naar wat de ander wil zonder bang te zijn dat je daarmee je eigen belangen ondermijnt. Het vraagt het geloof in samenwerking en de wil en het vermogen om ook bij ‘ruzie’ het contact met elkaar in stand te houden. Het vraagt het vertrouwen dat een open confrontatie kan leiden tot een win-win situatie. Het vraagt de bereidheid om de discussie (Latijn: discutere = uiteenslaan, uit de weg ruimen) te vervangen door een open dialoog (Grieks: dia logos = door het woord heen) om zowel bij jezelf als bij de ander als het ware ‘door de woorden heen’ te ontdekken wat er werkelijk leeft.

Het vraagt de moed om alle oordelen los te laten en respectvol met jezelf en de ander om te gaan (re spectare = opnieuw kijken), de bereidheid om eventueel jezelf en de ander te vergeven (vergeven = de hoop opgeven op een beter verleden) en de wil om in co-creatie te komen tot een oplossing die bijdraagt aan het hoogste goed voor jezelf, de ander en je verdere omgeving. Dit is wat wij verstaan onder ‘Liefdevol confronteren’. Bij dit 'Liefdevol confronteren' komen naast onze overtuigingen ook onze subjectieve waarheden en gevoelens op tafel die we dan zonder oordeel mogen verkennen. Dit is belangrijk omdat die subjectieve waarheden en gevoelens in feite de bril zijn waardoor we naar de werkelijkheid kijken, deze interpreteren en daardoor feitelijk zelf creëren. Hierdoor kan zomaar de aanname ontstaan dat onze waarheid 'dé waarheid' is, waardoor we dan vervolgens onze houding en ons gedrag laten bepalen.

-

Als we elkaar op deze manier durven confronteren zijn ‘conflicten’ geen lastige zaken meer waarvoor we het liefst weg willen lopen, maar cadeau’s die we graag ontvangen en uitpakken om tot groei en ontwikkeling te komen van onszelf en/of van het team waarvan we deel uitmaken. Sterker nog als we elkaar op deze manier durven confronteren voorkomen we zelfs dat conflicten ontstaan, nog voordat we er überhaupt voor weg zouden kunnen lopen...

Natuurlijk doen zich in elke organisatie wel eens conflicten voor. En afhankelijk hoe we daar mee om kunnen gaan (zie hiervoor) is dat nog gezond ook. Wat niet gezond is en kostbaar (in termen van productieverlies, negatieve energie, rondzingen door de organisatie en wellicht uiteindelijk kosten voor een juridische oplossing) is het te lang laten sluimeren of voortbestaan van conflicten. Daarom faciliteren wij vanuit Stokkink graag bij het creëren van Harmonie door confrontatie door middel van liefdevolle confrontatie en dialoogondersteuning.

Benieuwd naar wat we mogelijk voor jouw organisatie kunnen betekenen als het gaat om Harmonie door confrontatie? Neem dan contact op met Stokkink BV (040-410 03 10). Een afspraak is snel gemaakt!

Met hartelijke groet!

Jan Stokkink & Erwin van de Moosdijk

quote