|
Een cultuurschouw is een openhartige groepsconversatie, samengesteld uit een brede afspiegeling van de organisatie, waarin met de voeten op tafel, en gebruikmakend van voor de voor de organisatie kenmerkende metaforen, wordt geschouwd naar de organisatiecultuur en de fenomenen die zich daarin voordoen. Managementtaal staat bol van de metaforen. Door metaforen te gebruiken wekken we de illusie dat we controle op de complexiteit van de werkelijkheid hebben.
Binnen de cultuurschouw wordt op basis van de eigen subjectiviteit deelgenomen aan de groepsconversatie. Er wordt in een andere dan de gebruikelijke omgangstaal met elkaar gesproken, creatief bijv. vanuit beelden. Terugkerende organisatie metaforen worden daarbij metonymisch verkend en bewerkt (zie toelichting). Hierdoor worden samenhangen binnen de organisatie zichtbaar gemaakt, die zich tonen in herkenbare fenomenen.
Een cultuurschouw kan ingezet worden als eenmalige gebeurtenis, als een reeks van meerdere schouwen, of de opmaat vormen tot een handelingsonderzoek of visietraject.
Toelichting
Metafoor/metoniem
Het onderscheid in metaforen en metonymia is tot op heden een onderbelicht verschijnsel in de sociale wetenschappen. Wetenschappers en professionals maken overvloedig gebruik van metaforen.
Bij een metafoor is sprake van een proces van substitutie (verdichting). Met de zin ‘Teun is een ezel’ wordt eigenlijk gezegd dat Teun een sufferd is. De term sufferd is hier vervangen door een woord uit een ander semantisch veld. Metaforen vergroten door de selectie van een term uit een ander taaldomein (hier: ‘ezel’) een zekere eigenschap van een persoon (hier: ‘Teun’) uit. Metaforen fixeren. Het zijn oneliners die politici, bestuurders, managers, wetenschappers en ook professionals graag hanteren. Het licht een enkel aspect uit en doet daarmee geweld aan de complexiteit van Teun als mens.
Bij een metoniem is er vooral sprake van een proces van aaneenschakelen en combineren. Een metoniem benoemt eenzelfde object met een ander woord dat binnen hetzelfde sematische veld behoort. Met de zin: ‘op de rede liggen dertig zeilen’ wordt bedoeld dat er een groot aantal schepen op zee ligt te wachten. Schip en zee behoren tot hetzelfde sematische veld. Maar deze uitspraak is niet absoluut of fixerend. Het is namelijk altijd mogelijk om binnen hetzelfde sematische veld andere termen te gebruiken, zoals schepen met stoomkracht, schepen met dieselmotoren, schepen liggen voor de rede van een haven; bij een haven kunnen we weer denken aan achterland, aan overslag en transport etc. De metoniem benadrukt het voorlopige, het tijdelijke van iedere uitspraak. De metoniem wijst ook op het contextuele karakter van iedere uitspraak.
Bron:
Bert Coenen, lector Begeleidingskunde
Kenniscentrum Lifelong Learning en Begeleidingskunde
Transfergroep Rotterdam
 2010 Stokkink |  Dorpstraat 67, 5504 HB Veldhoven | 040 - 4100 310 | stokkink@stokkink.nl
|